Alles recht zetten
(Jordaan & GoudenReael, april/mei 2004)

Frans Toet is al decennia bedrijvig in de Jordaan. In het begin van de zeventiger jaren trad hij als drukker in dienst bij de Federatie van Kunstenaarsverenigingen op de Passeerdersgracht. In 1976 werd de drukkerij verzelfstandigd onder de naam Mekka en in 1992 verhuisde de drukkerij naar de Laurierstraat 46. Vorig jaar is de drukkerij verbouwd tot yogastudio. Een interview met de drukker die yogaleraar werd.

Hij oogt als een yogi leeftijdloos jong, terwijl hij de vijftig al ruim is gepasseerd. Maar verder ziet hij eruit als een olijke commando. Crew cut, broek met zakken op de dijen, kistjes. Vroeger was dat wel anders.
‘Ik was bang voor mensen, bang voor de wereld, rookte als een ketter en spoelde mijn onzekerheden met bier weg.’
Aan yoga beginnen lag toen niet echt voor de hand. ‘Eind jaren tachtig kwam een Peruaanse jongen bij ons werken, een echte klepkont, die met zijn vriendin naar yoga was gegaan en vertelde hoe dat werkte. Mijn compagnon Ewout en ik lagen onder de tafel van het lachen. Toch werd ik nieuwsgierig, ik ging mee én, ik ben onmiddellijk gebleven. Jarenlang ging ik eens per week naar de beginnerslessen, dat was al meer dan genoeg. Ik durfde indertijd haast niet in de spiegel te kijken – ik vond het helemaal doodeng om mezelf te voelen’.

‘In ’95 is de samenwerking met Ewout uit elkaar gespat, ik heb hem uitgekocht en hij is voor eigen rekening een nieuwe drukkerij begonnen, Terts, waar hij heel mooi werk maakt. Ik was mijn spaarcenten kwijt en een groot deel van mijn klanten. Het was achteraf heel gezond, alleen maar goed. Ik moest de boer op, mensenvrees of niet. Ik moest het vak opnieuw leren, ik kreeg een nieuwe klantenkring. Toen merkte ik weer hoe leuk het is om dingen te leren. Ik stond te neurieën achter de drukpers. Dat was voor het eerst sinds lang en het betekende een enorme impuls’
‘Het was een keerpunt. Het werk, maar ook de yogalessen die ik volgde ging ik steeds leuker vinden. Het een hielp het ander en ja, ik had natuurlijk wel mazzel dat ik de lessen bij Gert van Leeuwen kon volgen, een hele goede leraar.’
‘Vanaf ’96 ben ik meer yoga gaan doen, eerst twee keer in de week, toen drie keer in de week. Toen zeiden de anderen: waarom doe je niet mee met de lerarenopleiding? En ik dacht: dat is niks voor mij, ik ben helemaal geen lerarentype. Maar het is niet slecht om de dingen van twee kanten te bekijken. Ik was er net zo vaak als zij - dus waarom niet? Achteraf bleek de groep bang dat Gert niet met de cursus door zou gaan omdat ze met zo weinig waren’.
‘Ik was nog steeds niet van plan leraar te worden toen Mathilde, een vriendin van me, vroeg of ik haar en haar vrienden yoga wilde geven. Ik ging het maar proberen en pas toen ondekte ik hoe leuk het is om les te geven. Mekka draaide nog goed, het was ’98. Ik heb moeten schipperen: ik ging steeds meer tijd besteden aan yoga en moest een evenwicht zien te vinden tussen de drukkerij en de yoga, slappe-koord werk. Eerst ging het makkelijk. Maar de concurrentie in de grafische industrie is toegenomen, investeren in nieuwe technologie is peperduur maar wel nodig als je bij wil blijven. Ik moest kiezen: investeren in de drukkerij of helemaal voor de yoga gaan. Toen heb ik mijn besluit gemaakt. In 2002 veranderde Mekka in Yoga Inc.’
In de juiste lijn.

‘Drukken was een leuke manier om bij de wereld betrokken te zijn en dat idee heb ik met yoga ook. De manier waarop ik stond te swingen achter de drukpers werd beïnvloed door yoga en door mijn liefde voor het vak. Als iets twee keer extra door de pers moest om ’t mooi te krijgen, nou, dan moest dat maar. Ik heb mooie dingen gedrukt.’
‘Het is geen schip met goud - en ik ben benieuwd hoe het afloopt. Ik merk hoe plezierig dit werk is: ik zie de mensen die komen vooruitgaan.’
‘Je gaat je er op den duur ook geestelijk lekkerder door voelen, dat kan niet missen. Is yoga spiritueel? Ik geloof niet in het ‘hogere’. Het ‘hoge’ is zogenaamd altijd goed, minder hoog is minder goed - ik geloof er niet in. Ik zit aan de nuchtere kant, denk ik. Als iemand een instrument leert bespelen, dan moet ie niet alleen leren de grepen onder de knie te krijgen, maar ook om steeds beter gevoelsmatig met de muziek om te gaan. En op een gegeven moment gebeurt er iets wat je het hogere kunt noemen of spiritueel - er sluipt iets in dat zich niet beschrijven laat, maar dat je wel kunt horen en ervaren.’

‘Nou ja, misschien kun je het lichaam ook als zo’n instrument zien. Wat we doen is gebaseerd op je skelet: je spieren moeten de bewegingen aankunnen die je botten toestaan. En die botten zelf, dus ook je wervels, die moeten ten opzichte van elkaar goed staan, in de juiste lijn. En om dat te bereiken doe je al die yogaoefeningen. En dan sluipt dat lekkere iets er in. Yoga is makkelijk, iedereen kan het als ie er voor open staat. Het is voor iedereen goed, oud, jong, iedereen.’

‘Het werkt ook tegen rsi. Ik geef speciale anti-rsi lessen. Op deze lessen heb ik een leerling die altijd al voor zich zelf wilde beginnen maar dat vanwege de rsi niet durfde, en die na drie keer zei: Frans, ik ga het overwegen. Na drie keer! Het is iets dat bij de mensen nog moet doordringen, dat je met de yogamethode iets tegen rsi kunt doen.’
‘Het is een lekker buurtje hier, levendig. In mijn straatje, de Laurierstraat, zitten nog veel werkende mensen, een verhuizer, een zeefdrukkerij en een handelsdrukkerij, een bedrijf dat speciale koffers maakt. De bovenbuurman is een schat van een man, er zijn nog een paar van die ouderwetse jordanezen. Alle nieuwtjes hoor ik van de glazenwasser, af en toe komt de man die altijd naar Zandvoort fietst even aan, er is de kroeg op de hoek, de Laurierboom, helaas is het biljart daar weg, en dan natuurlijk de ontwerpers van de Lauriergracht. Vroeger drukte ik voor ze en nu krijgen ze les.’
‘De toekomst? Yoga heeft de toekomst!’

Floris Tilanus

top